«هیچ وقت دوست صمیمی نداشتم. بچه های دیگه تو مدرسه سر به سرم می ذاشتن و معمولا با ناراحتی به خونه برمی­ گشتم. تو دبیرستان عاشق روح، تله پاتی، و جادوگری بودم. تا حالا بارها با قدرت فکرم تونستم جلوی زلزله رو بگیرم…»


مادرش می گوید که او از کودکی آرام، خجالتی، و محتاط بوده است. مادرش با گریه ادامه می دهد که همیشه احساس بدی در مورد او داشته چون هیچ وقت واقعا طبیعی به نظر نمی رسیده است.

توصیف

هر فردی رفتارهای عجیب و غریب خاص خود را دارد. با این وجود، گاهی اوقات افرادی هستند که الگوهای نامعمول تفکر و رفتار را تجربه می کنند. این افراد در برقراری رابطه با دیگران دچار مشکل هستند. وضعیت یاد شده بیانگر الگوی روانی مزمنی است که با نام اختلال شخصیت اسکیزوتایپال (SPD) شناخته می شود.

افراد مبتلا به اختلال شخصیت اسکیزوتایپال ، افراد تنهایی هستند که ترجیح می دهند از دیگران فاصله بگیرند و از اینکه با دیگران رابطه برقرار نمایند، احساس ناراحتی می کنند. آن ها گاهی اوقات رفتار یا گفتار عجیب و هیجان محدود یا یکنواختی دارند. فردی که این نوع شخصیت را دارد در کارکردهایش دچار مشکل بوده یا پریشانی قابل ملاحظه ای تجربه می کند.

علائم

بیمارانی که با این الگو همخوانی دارند، فاقد روابط و دوستی های نزدیک­ اند. به نظر می رسد نیاز اندکی به هم نشینی یا تماس با سایر افراد دارند و نسبت به حضور دیگران بی اعتنا هستند. فاقد مهارت های اجتماعی ­اند و اغلب از نظر اجتماعی ناشی یا نامناسب به نظر می رسند. آن ها گرایش دارند در موقعیت های اجتماعی، خجالتی یا تودار باشند. هم چنین گرایش دارند به دلیل ترس از شرمساری یا تحقیر از موقعیت های اجتماعی اجتناب کنند. این افراد احساس رانده شدن و بیگانگی دارند.

ظاهر یا کردارشان ممکن است به نظر عجیب و غریب برسد (مثلا سرو وضع، بهداشت، وضعیت بدنی، تماس چشمی، ریتم گفتار و… به نظر تا حدودی عجیب یا «غیر قابل قبول» می رسند). به نظر می رسد طیف هیجانات شان محدود است. گرایش دارند بازداری شده یا مقید، منفعل و بی جرات باشند. در شناسایی یا ابراز خشم مشکل دارند. این افراد گرایش دارند در تجربه هیجانات لذت بخش نیرومند (مثلا شوق، شعف، غرور) مشکل داشته باشند و دیگران را دچار کسالت کنند. در فهم رفتار دیگران مشکل دارند و اغلب دچار سوءتفاهم یا سوء تعبیر می شوند. اعمال و واکنش های دیگران آن ها را سردرگم می کند.

به نظر می رسد از توصیف افراد مهم به شیوه ای قابل درک ناتوان­ اند. توصیف آن ها از سایر افراد سیاه و سفید و فاقد غنا به نظر می رسد. بینش روان شناختی اندکی نسبت به انگیزه ها و رفتار خود دارند. گرایش دارند به شیوه ای عینی به تفکر بپردازند و امور را به صورت تحت اللفظی مورد تفسیر قرار دهند. توانایی اندکی در فهم استعاره، تمثیل یا ظرایف زبانی دارند. فرآیندهای استدلالی یا تجارب ادراکی شان ممکن است به نظر عجیب و غریب و منحصر به خود به نظر برسد. مثلا ممکن است به استنباط های ظاهرا دلخواه بپردازند یا در وقایع معمول، پیام های پنهانی یا معانی خاص ببینند. در شرایط استرس زا ادراک شان از واقعیت می تواند به شدت آسیب ببیند.

علل الگوی شخصیت اسکیزوتایپال

در واقع، تا کنون محققان نتوانسته اند علل به وجود آورنده این نوع شخصیت را مشخص کنند. با این وجود، باور دارند که ترکیبی از ژنتیک و عوامل محیطی می توانند علت این امر باشند. افرادی که بستگان درجه یک آن ها مبتلا به اسکیزوفرنی هستند، در معرض خطر ابتلا به این الگو قرار دارند. افرادی که دارای زمینه ژنتیکی هستند با تجربه تروما یا استرس مزمن در معرض خطر ظهور علائم قرار می گیرند.

میزان شیوع و عوامل خطر

محققان شیوع طول عمر SPD را حدود 4 درصد برآورد می کنند. این الگو از اوایل بزرگسالی شروع می شود و در طول عمر ادامه پیدا می کند. مردان به میزان اندکی بیشتر از زنان این الگوی شخصیتی را دارا هستند. تقریبا نیمی از افراد دارای SPD حداقل یک دوره افسردگی را تجربه کرده اند. افراد دارای اختلال دوقطبی، اختلال استرس پس از سانحه، شخصیت مرزی، و شخصیت نارسیسیستیک نیز در معرض خطر بالای ابتلا به الگوی شخصیتی اسکیزوتایپال هستند.

الگوی شخصیتی اسکیزوتایپال در برابر اسکیزوفرنیا

ممکن است SPD و اسکیزوفرنیا مشابه هم به نظر برسند، اما بین این دو تفاوت هایی وجود دارد. افراد دارای SPD، توهم یا هذیان تجربه نمی کنند. در صورت تجربه توهم و هذیان هم، فراوانی و شدت آن کمتر از اسکیزوفرنی است. افراد دارای SPD تحریف شده بودن ادراکات شان را می پذیرند اما در اسکیزوفرنی اینگونه نیست. با این وجود، احتمال دارد فردی که دارای اختلال شخصیت اسکیزوتایپال است در ادامه به اسکیزوفرنی مبتلا شود.

برای مطالعه در مورد شخصیت پارانوئید، اینجا را کلیک کنید.

منابع:

 شرح حال بیماران براساس دی اس ام ۵. (Barnhill, J. W. 2013)

وب سایت www.health.harvard.edu

Schizotypal Personality Disorder, Article by: Kathleen Smith

۰
Avatar
درباره ی محسن بدخشان

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.