حد و حدود ارتباط با خانواده همسر چقدر باشه خوبه؟
برقراری رابطه با خانواده همسر و ورود به یک خانواده جدید معمولاً چالشهای خاصی به دنبال دارد. برخی افراد در برخورد با خانواده همسرشان با دخالت، نادیدهگرفتن حریم شخصی یا حتی توهین و بیاحترامی روبرو میشوند. اینجاست که اهمیت مرزگذاری مشخص میشود. با حفظ مرزهای سالم و منطقی میتوانید به خانواده همسرتان نشان دهید که چه رفتارهایی برایتان قابلقبول و چه رفتارهایی غیرقابلقبول است. در ادامه این مقاله از وبسایت کلینیک آگاه با ما همراه باشید تا با راهکارهای عملی برای مرزبندی با خانواده همسر آشنا شوید.
فهرست محتوا:
Toggleمرزبندی با خانواده همسر چیست و چرا اهمیت دارد؟
قبل از هر چیز بهتر است ابتدا به این سؤال پاسخ دهیم که منظور از مرز و مرزگذاری چیست؟ مرزها، شبیه خطوطی نامرئی هستند و چارچوب مشخصی را برای روابط بینفردی تعیین میکنند. این چارچوب نشان میدهد شما در روابطتان با دیگران چه رفتارهایی را میپذیرید و چه رفتارهایی را نمیپذیرید. مرزگذاری باعث میشود روابط بهتر و سالمتری داشته باشید. برای مثال وقتی که از نادیدهگرفتهشدن حریم شخصیتان احساس خشم و عصبانیت دارید، با مرزگذاری میتوانید احساس خشمتان را به شکل سالم و سازگارانه ابراز کنید.
در روابط با خانواده همسر، ایجاد و حفظ مرزهای منطقی اهمیت زیادی دارد. بعد از ازدواج شما وارد خانوادهای با عادات، عقاید، فرهنگ یا حتی سبک زندگی متفاوتی میشوید. اعضای این خانواده پیش از ورود شما سالها در کنار یکدیگر زندگی کردهاند و نسبت به یکدیگر وابستگی عاطفی و احساس تعهد دارند. طبیعی است که رفتاری که از نظر شما دخالت محسوب میشود، شاید از طرف مادر شوهرتان با نیت کمک یا محبت انجام شود. مرزگذاری به شما کمک میکند از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری کنید.
چرا خانواده همسر در زندگی مشترک دخالت میکنند؟
عوامل مختلفی باعث میشوند خانواده همسرتان مرزهای زندگی مشترکتان را نادیده بگیرند و شروع به دخالت کنند. این عوامل شامل موارد زیر است:
-
درهمتنیدگی عاطفی والدین و فرزند
با توجه به مقالهای که در سایت psychologytoday منتشر شده است؛ درهمتنیدگی عاطفی زمانی رخ میدهد که مرزهای شخصی میان اعضای یک خانواده کمرنگ یا نامشخص است. در واقع هویت و زندگی افراد بیش از حد با یکدیگر درهمآمیخته است. این اتفاق مانع رشد روانی و شکلگیری هویت مستقل برای فرزندان میشود. در این خانوادهها وفاداری به خانواده و حفظ احترام آنها مهمتر از هر چیز دیگری است.
-
دشواری پذیرش استقلال فرزند
برای برخی والدین پذیرفتن استقلال و زندگی جدید فرزندشان دشوار است. این افراد دوست دارند فرزندشان همیشه به آنها وابسته باشد. انگار بند نافی که بین این مادر و فرزند وجود داشته، هنوز هم به شکل نامرئی وجود دارد. ممکن است مادری حتی پس از ازدواج درباره لباس پوشیدن، غذاخوردن و سبک زندگی پسرش نظر دهد و هویت مستقلی برایش قائل نباشد.
-
ترس ازدستدادن جایگاه و رقابت پنهان
گاهی بین شما و خانواده همسرتان رقابتی پنهان شکل میگیرد. ممکن است مادرشوهرتان نگران باشد که جایگاهش بهعنوان یک مادر دلسوز و مهربان را از دست بدهد. به همین خاطر تلاش میکند با نصیحتکردن، نظر دادن، سر زدنهای زیاد و… همچنان نقش و جایگاهش را حفظ کند.
-
تفاوتهای فرهنگی، خانوادگی و سبک زندگی
هر خانوادهای فرهنگ، شیوه فرزندپروری و سبک زندگی متفاوتی دارد. ممکن است شما و همسرتان با دو الگوی خانوادگی کاملاً متفاوت بزرگ شده باشید. در برخی خانوادهها فرزندان حتی در بزرگسالی نیز باید از تصمیمات والدینشان پیروی کنند؛ اما برخی خانوادهها دوست دارند فرزندانشان به طور مستقل برای زندگی تصمیم بگیرند.
چگونه برای خانواده همسر مرز سالم تعیین کنیم؟
تعیین مرز با خانواده همسر ضروری است. مرزهای روشن به داشتن یک چارچوب سالم برای روابط کمک میکنند. در ادامه، نمونههایی از مرزهایی را که باید دررابطهبا خانواده همسرتان تعیین کنید، بررسی میکنیم:
مرزبندی درباره رفتوآمد و مهمانی
یکی از مهمترین زمینههای اختلاف میان زن و شوهر و خانوادههایشان، میزان و نحوه رفتوآمد است. برای مثال ممکن است خانواده همسرتان بدون هماهنگی قبلی و سرزده به خانه شما بیایند. حتی ممکن است انتظار داشته باشند شما هر هفته در مهمانیهای خانوادگی شرکت کنید. برای حل این مشکل باید حداقل بین خودتان الگوی مشخصی برای رفتوآمد تعیین کنید. مثلاً اگر خانواده همسر بدون هماهنگی به خانه شما آمدند، میتوانید در زمان مناسبی از مهمانی، محترمانه بگویید: «خیلی خوشحال شدیم؛ ولی ایکاش از قبل با ما هماهنگ میکردید تا پذیرایی بهتری داشته باشیم».
مرزبندی درباره حریم خصوصی
اگر خانواده همسرتان مدام راجع به جزئیات رابطه زناشویی یا اختلافاتتان سؤال میپرسند؛ شاید به این خاطر است که همه چیز را برای آنها تعریف میکنید. در واقع خودتان مرزهای حریم شخصیتان را زیر پا میگذارید. برای حل این مشکل باید با همسرتان توافق کنید که برخی موضوعات خصوصی از خانه خارج نشوند. برای مثال مشکلات و دعواهایتان، مسائل جنسی، مشکلات مالی و… را نباید با کسی در میان بگذارید. البته اگر باز هم با سؤالها یا توصیههای دیگران روبهرو شدید، میتوانید بگویید که دوست ندارید راجع به این مسائل با کسی صحبت کنید.
مرزبندی درباره مسائل مالی
بعد از ازدواج، خانواده همسرتان ممکن است درباره امور مالیتان دخالت کنند یا در هر شرایطی توقع کمک مالی از شما داشته باشند. این رفتارها میتوانند به سوءتفاهم و دعوا بین شما و همسرتان منجر شود. برای مثال ممکن است همسرتان بدون هماهنگی به خانوادهاش کمک مالی کند. برای حل این مشکل باید ابتدا با همسرتان به توافق برسید و مرزهای دقیقی درباره امور مالی تعیین کنید. همچنین بهتر است از دریافت حمایت مالی از خانواده همسرتان خودداری کنید. اگر آنها از شما توقع حمایت مالی داشتند، میتوانید محترمانه بگویید که فعلاً شرایطش را ندارید.
مرزبندی درباره تربیت فرزند
اگر خانواده همسر روش تربیتی شما درباره فرزندتان را نادیده میگیرند یا تلاش میکنند روش خودشان را به شما تحمیل کنند، مرزگذاری ضروری است. مرزگذاری به شما کمک میکند جایگاه خود را بهعنوان والد حفظ کنید. برای مثال میتوانید بگویید: «میدانیم شما تجربه زیادی دارید و از محبتتان ممنونیم، اما تصمیم گرفتهایم به روش دیگری پیش برویم.»
قبل از صحبت با همسر درباره خانوادهاش چه کنیم؟
قبل از اینکه با همسرتان راجع به رفتارهای خانوادهاش صحبت کنید، ابتدا ببینید آیا واقعاً با دخالت و رفتارهای آزاردهنده روبهرو هستید؟ یا اینکه صرفاً رفتارهایی جزئی است و میتوانید نادیده بگیرید؟
برخی از رفتارهایی که نشاندهنده دخالت و نادیدهگرفتن مرزهای شخصی است، در سایت laureltherapy معرفی شدهاند:
- دخالت در تربیت فرزندانتان و نادیدهگرفتن شما
- انتقادهای مکرر درباره مسائل مختلف مثل چیدمان خانه، شغل یا تصمیمهای شخصیتان
- تحت فشار قراردادن شما برای شرکت در تمام مهمانیهای خانوادگی
- آمدن به خانهتان بدون دعوت یا هماهنگی قبلی
- مطرح کردن اطلاعات خصوصی شما با دیگران
- ایجاد تنش و اختلاف در رابطه بین شما و همسرتان
- اظهارنظر و قضاوت درباره رابطه شما با همسرتان
گاهی اوقات مشکلاتی که با خانوادۀ همسرمان داریم، مشکلاتی هستند که خودمان نیز در خانوادۀ پدریمان از آنها رنج میبردهایم. مهم است که توجه کنیم شاید بعضی ناراحتیها، برداشتها یا ناکامیهایی که با خانوادۀ همسرمان تجربه میکنیم نشانههایی از دنیای درونروانی خودمان هم داشته باشند. همیشه راهحل در فاصله گرفتن یا مرزگذاری نیست. گاهی بهتر است روی خودمان کار کنیم و تجربیاتمان در ارتباط با خانوادۀ خودمان را پردازش کنیم. در همین مسیر، یاد خواهیم گرفت که با خانوادۀ همسرمان چه میتوانیم بکنیم.
تفاوت گله سازنده با بدگویی از خانواده همسر
وقتی رفتار یکی از اعضای خانواده باعث ناراحتی شما میشود، صحبتکردن با همسرتان میتواند به حل مسئله کمک کند. نحوه بیان این ناراحتی اهمیت زیادی دارد و باید به شکل یک گله مطرح شود. در گلهکردن، شما باید فقط درباره یک رفتار مشخص و احساسی که دارید صحبت کنید. هدف نیز این است که همسرتان متوجه شود چه اتفاقی افتاده، شما چه احساسی دارید و برای حل مشکل چه انتظاری دارید. این کار با بدگویی متفاوت است. بدگویی معمولاً با سرزنش، تعمیمدادن و حمله به شخصیت یک نفر همراه است و ممکن است باعث ناراحتی یا ایجاد حالت دفاعی در همسرتان شود.
همدلی با همسر و درک رابطه او با خانوادهاش
وقتی میخواهید با همسرتان راجع به رفتارهای آزاردهنده خانوادهاش صحبت کنید، احساسات و عواطف او نسبت به خانوادهاش را هم در نظر بگیرید. خانواده او نخستین محیطی بوده که در آن عشق، امنیت، تعلق و ارتباط عاطفی را تجربه کرده است. وقتی از او میخواهید نسبت به رفتارهای مادرش واکنش نشان دهد، ممکن است این کار برایش بسیار سخت باشد؛ چون نگران است که مادرش ناراحت یا عصبانی شده و رابطهشان تخریب شود.
بر اساس مقالهای در سایت empathi وقتی مشکلی بین شما و خانواده همسرتان پیش میآید، او بین دو رابطه عاطفی مهم قرار میگیرد. یک طرف، پیوند عاطفی او با شما و زندگی مشترکش قرار دارد و در طرف دیگر، خانوادهاش است. به همین خاطر شما باید احساسات او را درک کرده و نخواهید که حتماً یکی از دو طرف را انتخاب کند. بهتر است با یکدیگر به راهحلی برسید که در عین حفظ احترام والدین مرزهای زندگی مشترکتان را هم حفظ کنید.
چگونه با همسر درباره دخالت خانوادهاش صحبت کنیم؟
پیش از اینکه برای ایجاد رابطهای سالمتر با خانواده همسر و تعیین مرزهای شخصی قدم بردارید، زمانی را به گفتوگو با همسرتان اختصاص دهید. صحبتکردن به هر دوی شما فرصت میدهد احساسات و تجربههایتان را با یکدیگر در میان بگذارید.
در مقالهای از سایت clevelandclinic نکاتی برای شروع گفتگو درباره مرزگذاری عنوان شدهاند. برخی از این نکات عبارتاند از:
انتخاب زمان مناسب برای مطرحکردن موضوع
زمانی را برای گفتوگو در نظر بگیرید که هر دوی شما بدون حواسپرتی و باانرژی و زمان کافی به صحبتهای یکدیگر گوش دهید. مثلاً زمانی که همسرتان خسته است، زمان مناسبی نیست.
بدون حمله به خانواده همسر صحبت کنیم
هنگام صحبتکردن به والدین همسرتان احترام بگذارید و از توهین، بیاحترامی یا سرزنشکردنشان خودداری کنید. حتی لحن، تن صدا و نحوه صحبتکردنتان نیز اهمیت دارد.
استفاده از جملات «من» بهجای سرزنش
هنگام صحبتکردن از جملات «من» بهجای «تو» استفاده کنید تا صحبتهایتان حالت سرزنشآمیز پیدا نکند. این کار حالت دفاعی همسرتان را نیز کمتر میکند. مثلاً بهجای اینکه بگویید: «خانواده تو همیشه در زندگی من دخالت میکنند.» بگویید: «من احساس میکنم حریم شخصیام برای بقیه اهمیتی ندارد.»
احساس و نیاز خود را واضح بیان کنید
کنایهآمیز، مبهم یا دوپهلو صحبت نکنید؛ زیرا ممکن است باعث سوءتفاهم شود. احساسات، نیازها و انتظاراتتان را بهروشنی و به طور مشخص بیان کنید. این کار به همسرتان هم کمک میکند منظورتان را بهتر درک کند.
اگر همسرمان از خانوادهاش دفاع کرد چه کنیم؟
اگر هنگام صحبت همسرتان حالت دفاعی میگیرد، شاید شوکه یا ناراحت شوید. ولی این رفتار او عمدی یا برنامهریزی شده نیست و ممکن است واکنشی ناهشیار برای دفاع از خانواده یا حتی خودش باشد. معمولا هرچه بیشتر پافشاری کنید، اوضاع بدتر میشود. پس:
- درباره جزئیات اتفاق بحث نکنید.
- برای اثبات حرف خود مدام مدرک نیاورید.
- سعی نکنید ثابت کنید که چرا رفتار مادر همسرتان نادرست بوده است.
- اجازه دهید همسرتان آرام شود و بعدا در زمان دیگری دوباره صحبت کنید.
چگونه در لحظه با دخالت و بیاحترامی خانواده همسر برخورد کنیم؟
اگر در یک مهمانی یا دورهمی با خانواده همسرتان با رفتارهایی آزاردهنده مثل دخالت و بیاحترامی مواجه شدید، بهتر از واکنشهای هیجانی خودداری کنید و اقدامات زیر را انجام دهید:
- اگر کسی درباره مسائل خصوصی شما اظهارنظر کرد، با جملهای کوتاه اما قاطعانه مکالمه را تمام کنید. مثلاً بگویید «ممنون اما درباره این موضوع خودمان تصمیم میگیریم».
- اگر فردی راجع به زندگی شما توصیهای کرد، میتوانید با لحن محترمانه بگویید: «نه، ترجیح میدهیم این کار را انجام ندهیم.»
- اگر هر پاسخی که بدهید باعث ادامه بحث میشود، سکوت انتخاب بهتری است. بحثکردن معمولاً به حل مسئله کمک نمیکند و اوضاع را بدتر میکند.
- اگر بحث ادامه پیدا کرد یا از کنترل خارج شد؛ بهتر است از آن مکان خارج شوید.
نقش همسر در مرزبندی با خانواده خودش چیست؟
بهتر است هر فرد در تعیین و حفظ مرزهای مربوط به خانوادهاش نقش اصلی را بر عهده بگیرد. اگر موضوعی توسط همسرتان با خانوادهاش مطرح شود، نتیجه بهتری دارد. برای مثال، اگر عروس به مادرشوهر خود نکتهای را تذکر دهد ممکن است این کار از سوی مادرشوهر بهعنوان توهین یا بیاحترامی تلقی شود. اگر پسرش همین موضوع را مطرح کند، احتمال بیشتری وجود دارد که درک و پذیرفته شود. البته فرقی ندارد عروس یا داماد باشید؛ هر کدام از شما مسئول مدیریت رابطه با خانواده خود هستید.
فاصلهگرفتن از خانواده همسر؛ مرز سالم یا قطع رابطه؟
هدف از مرزگذاری این است که در یک چارچوب سالم بتوانیم به ارتباط با یکدیگر ادامه دهیم؛ اما گاهی اوقات مشکلی را حل نمیکند. برای مثال بارهاوبارها برای اصلاح یک رفتار آزاردهنده تلاش میکنید ولی همچنان ادامه دارد. احتمالاً تنها راهحلی که در این موقعیت به ذهنتان میرسد قطع رابطه است. قبل از قطع رابطه شاید فاصلهگرفتن گزینۀ بهتری باشد. فاصلهگرفتن هم میتواند نوعی مرزگذاری باشد که به کاهش تعارض و ایجاد فاصله سالم کمک میکند. برای فاصلهگرفتن میتوانید کاهش رفتوآمد، کمکردن تماس تلفنی یا کوتاهتر کردن مدت حضور را امتحان کنید.
تفاوت فاصلهگذاری سالم با قهر و قطع رابطه
فاصلهگذاری سالم با قهر و قطع رابطه تفاوت دارد. فاصلهگرفتن باهدف حفظ آرامش، کاهش تعارض و محافظت از حریم شخصی است. شما همچنان میتوانید رابطهای محترمانه داشته باشید، فقط میزان ارتباط کمتر میشود. برعکس قطع رابطه معمولاً باهدف تنبیه، ایجاد ناراحتی در طرف مقابل یا وادارکردن به تغییر رفتار انجام میشود. اگر فاصله برای کاهش تنش ایجاد شود و بدون تحقیر و انتقامگیری باشد میتواند بخشی از مرزبندی سالم محسوب شود.
چه زمانی کاهش رفتوآمد منطقی است؟
کاهش رفتوآمد در شرایط زیر منطقیترین تصمیمی است که میتوانید بگیرید:
- تلاش برای مرزبندی محترمانه نتیجه نداده و رفتوآمد بهسلامت روان شما آسیب میزند.
- ملاقاتهای خانوادگی به طور مکرر با مشاجره، کنایه، تحقیر یا فشار روانی همراه هستند.
- یکی از زوجین تحتفشار قرار میگیرد و بهاجبار در برنامههای خانوادگی حضور دارد.
- دخالت خانواده به رابطه زناشویی شما آسیب میزند و باعث دعوا و مشاجره میشود.
- احترام متقابل وجود ندارد و باید توهین، تحقیر، تمسخر یا تهدید را تحمل کنید.
البته تصمیم شما برای کاهش رفتوآمد با خانوادۀ همسرتان میتواند بر رابطۀ شما با همسرتان نیز تاثیر بگذارد. ممکن است در نتیجه این تصمیم، مشاجراتی با همسرتان داشته باشید و رابطهتان آسیب ببیند. پیشنهاد میکنیم در این صورت حتما از زوجدرمانگر کمک بگیرید.
چه زمانی دخالت خانواده همسر به یک مشکل جدی تبدیل میشود؟
اختلافنظر، توصیههای بیجا یا کنجکاوی ممکن است در بسیاری از خانوادهها اتفاق بیفتد. اما گاهی این رفتارها تکرارشونده، آزاردهنده و آسیبزننده میشوند. برخی از این رفتارها شامل موارد زیر است:
توهین و تحقیر مداوم
اگر یکی از اعضای خانواده همسرتان شخصیت، ظاهر، شغل، خانواده یا تصمیمهای شما را مسخره یا تحقیر میکند، نشاندهنده یک مشکل جدی است. این رفتارها را نمیتوان «شوخی» دانست. چون تکرار آن میتواند عزتنفستان را تحتتأثیر قرار دهد.
ایجاد ترس، فشار یا انزوا
اگر خانواده همسرتان با تهدید، سرزنش، احساس گناه یا فشار شما را مجبور به انجام کاری میکنند با مشکل مهمتری روبهرو هستید.
دخالت شدید در تصمیمهای شما
اگر خانواده همسرتان بخواهند درباره محل زندگی، مسائل مالی، شغل، فرزندآوری یا سایر مسائل مهم بهجای شما تصمیم بگیرند غیرقابلتوجیه است. این رفتارها کنترلگری هستند و با اظهارنظر یا نصیحتکردن یک زوج جوان تفاوت دارد.
زمانی که همسر از حمایت از مرزهای رابطه خودداری میکند
وقتی تلاش میکنید مرزهای مشخصی برای زندگی مشترکتان تعیین کنید، ممکن است همسرتان از شما حمایت نکند یا از شما بخواهد بیخیال باشید. ناتوانی همسرتان در تعیین مرز با خانوادهاش میتواند بخشی از یک الگوی دلبستگیاش یا تجربههای دوران کودکیاش باشد. ممکن است او از سالهای ابتدایی زندگی یاد گرفته باشد که مخالفتکردن به معنای ازدستدادن ارتباط، محبت یا تعلق است. زوجدرمانی میتواند به شما کمک کند، شرایط همدیگر را بهتر درک کنید و راهحلی برای این مشکل پیدا کنید.
چه زمانی مراجعه به زوج درمانگر ضروری است؟
اگر دخالتهای خانواده همسر بر رابطه شما تأثیر منفی گذاشته است کمکگرفتن از یک رواندرمانگر متخصص میتواند مفید باشد. گاهی مسئله این نیست که نمیدانید چه مرزی باید تعیین کنید؛ مشکل این است که شما و همسرتان هنوز بهاندازه کافی با یکدیگر هماهنگ نیستید. زوجدرمانی میتواند کمک میکند در یک فضای امن و با حضور یک فرد متخصص درباره این موضوعات گفتوگو کنید و به یک نگاه مشترک برسید. برای شروع جلسات زوجدرمانی کلینیک آگاه کنار شماست. در این کلینیک در این کلینیک، زوجدرمانگرهایی باتجربه، دانش و تخصص بالا فعالیت میکنند. جلسات درمانی هم بهصورت حضوری و هم آنلاین برگزار میشوند. برای رزرو نوبت نیز میتوانید از طریق وبسایت اقدام کنید.
جمعبندی
ایجاد مرزهای سالم کمک میکنند تا با حفظ امنیت و احترام، به دیگران اجازه نزدیکشدن و ورود به زندگیتان را بدهید. مرزهای سالم همچنین مانع از آن میشوند که شما هم وارد حریم دیگران شوید. البته مرزها نباید ابزاری برای کنترل رفتار دیگران باشند. مرزبندی درباره رفتار و انتخابهای خود شماست، نه اینکه بخواهید فرد مقابل را وادار کنید، مطابق خواستههایتان رفتار کند. مرز سالم به ما کمک میکند ضمن احترام به این حق متقابل، از افکار و احساسات خود نیز محافظت کنیم.
سوالات متداول
چگونه بین احترام به والدین و زندگی مشترک تعادل ایجاد کنیم؟
احترام به والدین با حفظ مرزهای زندگی مشترک در تعارض نیست. شما میتوانید رابطهای محترمانه با خانواده همسرتان داشته باشید، اما راجع به مسائل خصوصی، مالی، تربیت فرزند و سایر امور زندگی مشترک خودتان بهتنهایی تصمیم بگیرید.
چگونه همسرمان را به حمایت از مرزهای زندگی مشترک تشویق کنیم؟
به جای انتقاد، توهین و سرزنش خانواده همسرتان، درباره رفتار مشخصی که باعث ناراحتی شما شده و تأثیر آن بر زندگی مشترکتان صحبت کنید. سپس برای همسرتان اهمیت مرزگذاری را توضیح دهید و از او بخواهید برای ایجاد مرزهایی سالم و منطقی با شما همکاری کند.
آیا قطع کامل ارتباط با خانواده همسر همیشه راهحل است؟
خیر. در بسیاری از موارد، میتوانید با تعیین مرزهای روشن، کاهش رفتوآمد، محدود کردن دیدارها و تغییر شیوه تعامل، تعارضها را مدیریت کنید. قطع کامل ارتباط معمولاً زمانی مطرح میشود که رفتارهایی مانند تهدید، خشونت، آزار مداوم یا کنترل شدید وجود داشته باشد و تلاشهای شما برای ایجاد مرز نتیجه نداده باشد.
سایر منابع
درباره فاطمه شهبازی
من فاطمه شهبازی فارغالتحصیل کارشناسی روانشناسی از دانشگاه یزد هستم. بیشتر به رویکردهای پویشی و تحلیلی علاقهمند هستم و اکثر مطالعاتم هم در این زمینه است و در کارگاههای مربوط هم شرکت میکنم. از سال ۱۴۰۰ نیز درمان فردیام را با رویکرد istdp شروع کردم. همچنین از پاییز سال ۱۴۰۲ به عنوان نویسنده بلاگ با کلینیک آگاه همکاری میکنم و هدف من آگاهکردن و افزایش اطلاعات افراد جامعه راجع به مسائل روانشناختی است.
نوشتههای بیشتر از فاطمه شهبازی




1 دیدگاه
اولین کسی باشید که در مورد این مطلب اظهار نظر می کند.