علت روانشناسی ناخن جویدن چیست؟

ناخن جویدن زندگی ما ناخن‌ها را متفاوت کرد. ما کودک را در هر بازی و کشف تازه همراهی می‌کردیم. انگشتان او در خاک و رنگ غوطه‌ور می‌شدند و ما هم استوار و براق از بودن در کنار او لذت می‌بردیم. روزی مهمان‌های ناخوانده، دندان‌های کودک، با کنجکاوی ما را هدف قرار دادند. در هر رویارویی با دندان‌ها، کوتاه‌تر و شکننده‌تر می‌شدیم. دیگر شباهتی به روزهای اول نداشتیم. مقاومت می‌کردیم اما کودک با این عادت تازه، لذتی جدید کسب می‌کرد. دندان‌ها بی‌و‌قفه ما را می‌جوند و ما در آرزوی روزی هستیم که این نبرد تمام شود. در این مقاله از وبلاگ کلینیک روان‌پویشی آگاه قصد داریم درباره علت ناخن جویدن صحبت کنیم.

اختلال جویدن ناخن یا اونیکوفاژی چیست؟

ناخن‌جویدن یا اونیکوفاژی، رفتارهای تکرارشونده وعاداتی مشکل‌ساز هستند که باعث آسیب به پوست اطراف ناخن یا حتی کوتیکول ناخن‌ها می‌شوند.

 علل جویدن ناخن در کودکان

ناخن‌جویدن در کودکان دلایل مختلفی دارد که در ادامه به برخی از آن‌ها اشاره می‌شود:

1. بیان هیجانات شدید

کودکانی که در هیجانات خود غرق می‌شوند اما کلمات مناسبی برای ابراز آن‌ها ندارند، شروع به جویدن ناخن‌هایشان می‌کنند. در حقیقت، ناخن جویدن جایگزین پیام‌هایی می‌شود که کودک هنوز توانایی بیان کلامی آن‌ها را ندارد. مثلاً جملاتی مانند «من از تو خیلی عصبانی هستم» یا «من هیجان‌زده‌ام» را نمی‌تواند بیان کند.

2. کنترل و مدیریت هیجانات

گاهی کودک برای مدیریت هیجاناتی مانند خشم، اضطراب، شرم و پشیمانی ناخن‌هایش را می‌جود. زمانی که کودک فرصتی برای ابراز هیجاناتش نداشته باشد، تعارضاتش را به شکل جسمانی نشان می‌دهد. ناخن‌جویدن می‌تواند واکنش کودک به استرس‌های موقت مانند تغییرات محیطی یا فشارهای روزمره باشد.

3. غرق شدن در محرک‌های محیطی بیش از حد

نور و صدای بیش از حد در محیط می‌تواند رفتار ناخن‌جویدن در کودکان را تقویت کند. قرار گرفتن در معرض محرک‌هایی افراطی، می‌تواند احساسات و هیجانات او را تشدید کند. کودک با غرق شدن در محیط اطراف برای مدیریت هیجاناتش به ناخن‌جویدن روی می‌آورد.

4. کنجکاوی

شاید کودک با این رفتار می‌خواهد ببیند که چه اتفاقاتی ممکن است رخ دهد. او از روی کنجکاوی کودکانه‌ این رفتار را نشان می‌دهد. وقتی کودک با رفتار جدیدی آشنا می‌شود از راه آزمون و خطا و تکرار آن می‌خواهد رفتار جدید و پیامدهایش را کشف کند.

5. خستگی یا بی‌حوصلگی

زمانی که کودک بی‌حوصله و کسل می‌شود یا نیاز به تخلیه انرژی و بازی فعال دارد، شروع به ناخن‌جویدن می‌کند. در واقع ناخن‌جویدن برای برخی کودکان جنبۀ سرگرمی دارد.

6. رفتارهای عادتی یا کلیشه‌ای

همیشه جویدن ناخن در کودکان نشانۀ مشکل نیست. عادت‌هایی مانند مکیدن انگشتان، جویدن ناخن‌ها یا برخی حرکات تکراری در برخی کودکان دیده می‌شوند. معمولاً تمایلی درونی برای انجام این کارها در کودکان وجود دارد، به همین دلیل در برابر متوقف کردنشان مقاومت نشان می‌دهند.

 درمان جویدن ناخن در کودکان

اقداماتی مانند پوشاندن ناخن‌ها یا استفاده از محلول‌های تلخ‌کنندۀ ناخن راه مناسبی برای متوقف کردن ناخن‌جویدن کودک نیستند. در سایت Zero to Three راه‌هایی برای کاهش یا حذف رفتار ناخن‌جویدن پیشنهاد شده است:

• به موقعیت‌هایی که باعث این رفتار می‌شوند توجه کنید.

از خودتان بپرسید، قبل از اینکه کودک‌تان شروع به ناخن جویدن کند چه اتفاقی افتاده است؟ پیدا کردن علت این رفتار در بیشتر مواقع کمک‌کننده است. تنبیه کردن کودک، ناخن جویدن او را کاهش نمی‌دهد. کودکان برای مقابله با چالش‌ها و هیجانات‌شان، رفتارهایی مانند ناخن جویدن را نشان می‌دهند. به عنوان مثال، ممکن است کودک برای ابراز هیجانی مانند ناامیدی ناخن‌هایش را بجود. بررسی علت این رفتارها به شما کمک می‌کند تا واکنش مؤثرتری داشته باشید.

•  نشان دادن واکنش شدید به این رفتار ایدۀ مناسبی برای از بین بردن یا کاهش آن نیست.

وقتی متوجه رفتارهایی تکراری مانند گاز گرفتن یا ناخن‌جویدن در کودک‌تان می‌شوید، کنترل هیجاناتی مانند ناامیدی، عصبانیت، نگرانی یا حتی خجالت دشوار است. این هیجانات طبیعی هستند، اما زمانی که این هیجانات را به شکلی شدید در خود احساس می‌کنید و بخاطر این رفتار شروع به سرزنش کودک‌تان می‌کنید، نه تنها این رفتار کاهش نمی‌یابد بلکه با شدت و دفعات بیشتری شاهد بروز آن خواهید بود.

• با کودک خود در مورد موقعیت‌هایی که باعث می‌شود ناخن‌هایش را بجود، صحبت کنید.

اگر کودک شما می‌تواند تجربیات خودش را بیان کند، با او صحبت کنید. به اشتراک گذاشتن تجربیات و صحبت کردن می‌تواند به کودک هم نشان دهد که در چه موقعیت‌هایی معمولاً شروع به انجام این رفتارها می‌کند. شناسایی موقعیت‌ها در بسیاری از موارد هم به والد و هم به کودک برای کنترل رفتار کمک می‌کند. بیان کردن آنچه فکر می‌کنید در ذهن فرزندتان می‌گذرد به او در بیان احساساتش به شیوه‌ای مناسب کمک می‌کند. اگر کودک شما عصبانی است می‌توانید این هیجان را به زبان آورید.

• رفتارهای جایگزین را به همراه کودک خود پیدا کنید.

برای رهایی کودک از این موقعیت‌ها می‌توانید جایگزین‌هایی را بیابید. فعالیت‌هایی مانند بازی کردن با خمیربازی، نقاشی کشیدن یا بازی با شن به کودک اجازه می‌دهد انرژی خود را به شکلی سازنده تخلیه کند. هیچ راه‌حل سریعی وجود ندارد. به کودک خود اجازه دهید به مرور زمان راه‌های جایگزین برای بیان نیازهایش پیدا کند.

علل جویدن ناخن در بزرگسالان

ناخن جویدن در بزرگسالی ‌با این رفتار در کودکی متفاوت است. این عادت در بزرگسالان، ریشه‌های روان‌شناختی عمیقی دارد که بررسی آن‌ها از اهمیت بالایی برخوردار است. ناخن‌جویدن در بزرگسالی اغلب رفتاری ساده و عادتی بی‌اهمیت تلقی می‌شود؛ به همین دلیل، ممکن است به مشکلی مزمن تبدیل شود. در ادامه به چند علت ناخن‌جویدن در بزرگسالی اشاره می‌کنیم:

• تعارضات ناهشیارانه، به‌ویژه پرخاشگری دهانی

گاهی جویدن ناخن‌ها راهی برای بیان نیازهای عاطفی ارضا‌نشده، به ویژه در ارتباط با مادر است.

•  مکانیسم دفاعی

ناخن‌جویدن، به‌منظور مدیریت هیجانات، به عنوان یک مکانیسم دفاعی به فرد کمک می‌کند تا هیجاناتی مانند خشم را کنترل کند و از ابراز بیرونی آن‌ها جلوگیری ‌کند.

• ابزاری برای حمله و آسیب به خود

ناخن‌جویدن در بزرگسالی، مکانیسمی برای جسمانی‌کردن تعارضات روانی است. فرد با جویدن ناخن‌های خود، به شکلی نمادین در حال آسیب زدن به خود است.

• خودانتقادگری

ارزیابی‌های منفی و شدید از خود، هیجاناتی مانند اضطراب، احساس شرم و ناتوانی را به وجود می‌آورند. یکی از راهبردهای فرد برای مقابله با این تجربیات هیجانی، ناخن جویدن است.

 درمان جویدن ناخن در بزرگسالان

اغلب به ناخن‌جویدن به‌عنوان اختلالی رفتاری، ساده و حتی بی‌اهمیت نگاه می‌شود. از آن‌جا که این رفتار علل روان‌شناختی عمیقی دارد، معمولاً درمان‌های تحلیلی اثربخشی بهتری برای درمان آن دارند. افزایش بینش فرد، درک مکانیسم‌های دفاعی و کمک به تنظیم هیجان و خودتنظیمی بهتر، منجر کاهش نشانگان و در نهایت درمان این مشکل خواهد شد.

 آسیب‌های ناشی از جویدن ناخن

آسیب‌های ناشی از جویدن ناخن فقط محدود به فردی که این کار را انجام می‌دهد نیست؛ بلکه می‌تواند بر اعضای خانواده و اطرافیان هم تأثیر بگذارد. این رفتار با آسیب‌های جسمانی و روان‌شناختی همراه است. برخی از آسیب های جویدن ناخن به نقل از سایت Psychology Today ، عبارت‌اند از:

1. احساس شرم، خجالت، اضطراب یا گناه به‌دلیل ظاهر فیزیکی ناخن‌ها و پوست اطراف آن.
2. ترس از اینکه دیگران ناخن‌هایشان را ببینند. این ترس، انجام برخی فعالیت‌ها در حضور دیگران را محدود می‌کند؛ فعالیت‌هایی مانند نوشتن، نقاشی یا بازی با دست‌ها در کنار دیگران ممکن است برای کودک دشوار باشد.
3. احساس تنش در روابط اجتماعی به‌دلیل کناره‌گیری‌ عمدی از دیگران یا دوری از احساس شرمی که اطرافیان ممکن است به کودک منتقل ‌کنند.
4. آسیب‌های جسمانی مانند آسیب به بافت پوست و ناخن، زخم‌های دهان و مشکلات دندان‌ها مانند آسیب به لثه.

 نتیجه‌گیری

ناخن‌جویدن در کودکان 3 تا 6 سال بیشتر دیده می‌شود. مشاهدۀ این رفتار در کودکان، احساسات مختلفی در والدین برمی‌انگیزد. با این حال، مشاهدۀ آن به دفعات محدود جای نگرانی ندارد و ممکن است این رفتار بخشی از رفتارهای طبیعی و سازگارانۀ رشدی کودک باشد.  معمولاً ناخن جویدن رفتار رایج و بی‌ضرری در سنین پایین است. اما اگر کودک به شکل مداوم و تکرارشونده ناخن‌هایش را می‌جود، بهتر است این رفتار دست کم گرفته نشود. بررسی علت ناخن‌جویدن‌های مکرر در کودکان بهترین راه درمان آن است. گاهی ناخن‌جویدن‌های مداوم، فریادی خاموش از درون کودک است و باید از یک متخصص کمک گرفت.                

اگر دیدن این رفتار در کودک‌تان باعث نگرانی شما شده است، می‌توانید از متخصصان سلامت روان کلینیک روان‌پویشی آگاه کمک بگیرید.