مشق نوشتن کودکان

با شروع فصل مدرسه، یکی از نگرانی‌های اصلی والدین موفقیت تحصیلی فرزندانشان است. بسیاری از والدین هر سال با شروع مدرسه، این سوال را از خود می‌پرسند که چطور می‌توانند به فرزندشان کمک کنند تا در تحصیل موفق‌تر باشد. یکی از مسائلی که می‌تواند تأثیر زیادی در موفقیت تحصیلی بچه‌ها داشته باشد، انجام تکالیف خانه است.

والدینی را تصور کنید بعد از یک روز طولانی کاری به خانه می‌آیند و انتظار دارند فرزندشان تکالیفش را انجام داده باشد، اما با کلافگی و اعتراض کودک روبه‌رو می‌شوند. جملاتی مثل «چرا باید این مشق را بنویسم؟» یا «من خسته‌ام، بعداً می‌نویسم»، احتمالاً برای بسیاری از والدین آشناست. در چنین مواقعی، والدین خودشان نیز احساساتی مانند سردرگمی، نگرانی و حتی خشم را تجربه می‌کنند. چرا فرزندشان این‌قدر نسبت به تکالیفش بی‌میل است؟ چرا نمی‌توانند او را قانع کنند تا تکالیفش را انجام دهد؟ و مهم‌تر از همه، نگران این هستند که آیا این وضعیت تأثیری منفی بر پیشرفت تحصیلی فرزندشان خواهد گذاشت؟

والدین از اهمیت انجام تکالیف، به ویژه مشق نوشتن، آگاهند، اما وقتی این مسئله تبدیل به چالشی روزانه می‌شود، اغلب نمی‌دانند چگونه باید آن را حل کنند.

در این مقاله از وب‌سایت کلینیک روان‌پویشی آگاه، به چالش‌های کودکان در مشق نوشتن می‌پردازیم.

علل تنبلی دانش‌آموزان در نوشتن تکلیف

وقتی کودک انتظار والدین را در انجام تکلیف برآورده نمی‌کند، معمولاً برچسب «تنبل» به او زده می‌شود. اما منطقی‌تر است بررسی کنیم چه عواملی باعث سستی در انجام تکالیف می‌شوند تا بتوانیم رفتار دانش‌آموز را بهتر درک کرده و برای ایجاد انگیزه در نوشتن تکالیف به او کمک کنیم.

•  عدم اعتماد‌به‌نفس

گاهی دانش‌آموز با وجود داشتن توانایی، تمایلی به انجام تکلیف ندارد. این وضعیت می‌تواند ناشی از کمبود اعتماد‌به‌نفس باشد. شاید هنوز کودک نتوانسته باور به توانمندی‌هایش را درونی کند یا این‌که هنگام ابراز توانایی‌هایش، با تشویق کافی روبه‌رو نشده است.

برخی از دانش‌آموزان به دلیل ترس از اشتباه یا احساس ناتوانی، تمایلی به نوشتن تکالیف ندارند. ممکن است از این‌که تکلیفشان درست یا کامل نباشد، بترسند و به همین دلیل تنبلی کنند و تکلیفشان را ننویسند.

• عدم جذابیت درس و مدرسه

یکی از دلایل مهم ننوشتن مشق، این است که معلم و مدرسه نتوانسته به خوبی با دانش‌آموز ارتباط برقرار کند. گاهی معلم و کلاس آن‌قدر کسل کننده، راکد و فاقد هرگونه خلاقیت است که دانش‌آموز اصلاحاً «زده» می‌شود. پیامد چنین فضایی این است که دانش‌آموز به انجام تکلیف به چشم کار بیهودۀ اجباری نگاه می‌کند که فایده‌ای جز وقت تلف کردن ندارد.

• توقع نامتناسب با توانایی دانش‌آموز

گاهی سطح توقع والدین و معلمان با شرایط و توانایی‌های کودک هماهنگ نیست. برای مثال، دانش‌آموز کلاس اولی که تا چند ماه پیش بیشتر وقتش صرف بازی می‌شد، الآن برایش سخت است که بتواند نیم ساعت پشت سرهم روی انجام تکلیفش تمرکز کند.

• عدم برنامه‌ریزی درست

گاهی دانش‌آموزان برای کارهای دیگر وقت، انرژی و انگیزۀ کافی دارند و بیشتر زمانشان را صرف آن فعالیت‌ها می‌کنند؛ به همین دلیل دیگر فرصت یا توان لازم برای انجام مشق باقی نمی‌ماند.

• عدم حمایت یا راهنمایی مناسب

وقتی کودکان از سوی والدین یا معلمان حمایت کافی دریافت نکنند، ممکن است نتوانند تکالیفشان را به‌درستی انجام دهند. اگر والدین زمان یا دانش لازم برای کمک نداشته باشند، دانش‌آموز احساس تنهایی کرده و انگیزه‌اش برای نوشتن مشق کاهش پیدا می‌کند.

• عدم ارتباط با محتوای درسی

گاهی موضوع تکالیف برای دانش‌آموز جذاب یا مفید نیست. اگر تکالیف با علایق و نیازهای او همخوانی نداشته باشد، احتمال دارد تمایلی به انجامشان نشان ندهد.

• خستگی یا فشار روانی

بعد از یک روز طولانی در مدرسه، دانش‌آموزان طبیعی است که خسته باشند. فشارهای روانی مثل اضطراب نمره یا ترس از شکست هم می‌تواند باعث شود کودک از انجام تکالیف فرار کند.

چگونه بچه‌ها را به مشق نوشتن علاقه‌مند کنیم؟

برای علاقه‌مند کردن بچه‌ها به مشق نوشتن باید روش‌هایی جذاب و مناسب برای سن و روحیات آن‎ها پیدا کرد. هر کودکی قلق خاص خود را دارد و باید دید چه چیزی بیش از همه او را به وجد می‌آورد.

در اینجا چند روش مؤثر برای تشویق بچه‌ها به نوشتن مشق آورده شده است:

• ایجاد محیطی مثبت و حمایتی

محیطی آرام و دلپذیر برای مشق نوشتن فراهم کنید. محیط باید آرام و بدون حواس‌پرتی باشد تا کودک بتواند تمرکز کند.

عادت به مطالعه در فضای مناسب باعث می‌شود ذهن کودک نسبت به فضا شرطی شود و هر گاه در محل مطالعه قرار گرفت تمایل به درس خواندن در او بیدار شود.

بخوانید از بلاگ چگونه کودک مستقل تربیت کنیم؟

• استفاده از ابزار‌های جذاب

استفاده از مداد رنگی، خودکارهای رنگی، دفترهای جذاب و برچسب‌های رنگی می‌تواند مشق نوشتن را جذاب کند و کودک مشتاق مشق نوشتن شود. اما توجه داشته باشید اصل موضوع فراموش نشود. هدف این است که کودک قدری بیشتر به درس خواندن تمایل پیدا کند. نه این‌که حواسش پرت زرق و برق نوشت‌افزار شود. گاهی جذابیت جای کارایی را می‌گیرد و هزینۀ غیر ضروری به خانواده تحمیل می‌کند.

• تشویق و پاداش

هیچ پاداشی به اندازۀ «دیده شدن» باعث تقویت رفتار نمی‌شود. هر رفتاری که دیده شود و پاداش بگیرد، تقویت خواهد شد. تشویق کودک پس از هر موفقیت، حتی اگر کوچک باشد، اعتمادبه‌نفس او را افزایش می‌دهد. حتماً نکات مثبت فرزندتان را یادآوری کنید و با اشتیاق به پیشرفت‌های کوچک او بازخورد دهید.

نوشتن را می‌توان به بازی تبدیل کرد. برای نمونه، معلم می‌تواند از کودک بخواهد داستانی بنویسد که شخصیت‌های آن افراد محبوب او باشند یا به او اجازه دهد داستان‌های تخیلی بسازد. همچنین می‌توان از بازی «از ساعت جلو بزن» استفاده کرد: بازه‌ای زمانی مشخص کنید و اگر کودک زودتر از آن تکالیفش را تمام کرد، برنده شود.

به یاد داشته باشید هدف از این فعالیت‌های خلاقانه آن است که کودک به مشق نوشتن علاقه‌مند شود؛ نه اینکه احساس فشار یا زحمت بیشتری داشته باشد.

• ترکیب نوشتن و فعالیت‌های دیگر

خیلی از کودکان از راه دیداری و عملی، یادگیری بیشتری دارند و صرفاً گوش کردن و نوشتن برای آن‌ها کسل کننده است. می‌توانید نوشتن را با فعالیت‌هایی مثل نقاشی یا کاردستی ترکیب کنید. برای مثال از کودک بخواهید بعد از نوشتن تکلیف، تصویر مرتبط با آن را بکشد یا تکالیف علوم و ریاضی را با مواد در دسترس به طور عملی انجام دهید.

• ایجاد نظم و اولویت‌بندی

کودک باید بداند مشق نوشتن اولویت او است. او باید زمانی مشق نوشتن را شروع کند که انرژی و حوصله زیادی دارد. هر کاری که در موقع بی‌حوصلگی انجام شود، کودک را دلزده و بی‌رغبت می‌کند.

• عادت انجام تکلیف را در کودک ایجاد کنید

هر کاری که از روی عادت انجام شود، انرژی کمتری لازم دارد. بنابراین با ایجاد مکان، زمان و برنامۀ مشخص، کودک را به انجام تکلیف عادت دهید تا با صرف انرژی کمتری به انجام تکالیفش بپردازند.

• مشق‌ها را از حالت یکنواخت خارج کنید

چه به عنوان معلم چه والد، از کودک بخواهید که نامه‌ای به یکی از دوستانش بنویسد یا خاطره‌ای را ثبت کند. این نوع مشق‌ها می‌توانند بسیار جذاب‌تر از نوشتن جملات تکراری باشند.

• کار‌های سخت را به مراحل آسان‌تر تقسیم کنید

انجام یکبارۀ همۀ تکالیف برای کودک دلهره‌آور به نظر ‌می‌رسد. اما تقسیم کارها به مراحل کوچک و دست یافتنی، هم احتمال انجام کار را بیشتر می‌کند و هم با انجام آن احساس توانمندی و اعتمادبه‌نفس کودک تقویت می‌شود.

با استفاده از این روش‌ها و ایجاد فضایی مثبت، می‌توانید علاقه کودکان به نوشتن را افزایش دهید و آن‌ها را به این فعالیت مفید و مهم ترغیب کنید. هدف از این ترفندها این است که عادت مشق نوشتن و درس خواندن در دانش‌آموز ایجاد و تقویت شود و دانش‌آموز ارتباط بین تلاش و موفقیت را درک کند.

دریافت نوبت از مشاور تحصیلی

 نقش والدین در مشق نوشتن کودکان

نقش والدین در مشق نوشتن کودکان بسیار مهم و تأثیرگذار است. والدین می‌توانند با حمایت‌های لازم از کودک، ایجاد انگیزه و فراهم کردن محیط مناسب، کمک شایانی به او در انجام تکالیفش کنند. والدین بیشترین ارتباط را با کودکان خود دارند و می‌توانند بیشترین همراهی را با او داشته باشند. مواردی که در بخش ایجاد علاقه به مشق نوشتن آورده شد را والدین هم می‌توانند استفاده کنند.

چند نقش کلیدی که والدین می‌توانند در مشق نوشتن کودکان ایفا کنند، عبارتند از:

• ایجاد محیط مناسب

همان‌طور که گفته شد، ایجاد محیطی آرام و بدون تنش که در آن مشق نوشتن راحت باشد به عهدۀ والدین است. البته بهتر است با توجه به سن و شرایط کودک، نظر او را هم دربارۀ انتخاب فضای درس‌خواندن پرسید.

فضای مناسب برای مشق نوشتن باید نور کافی، دمای متعادل و تهویه مناسب داشته باشد. فضای مناسب باید بدون هرگونه حواس پرتی باشد تا کودک بتواند روی تکالیفش تمرکز کند.

• حمایت و تشویق

تشویق و حمایت والدین می‌تواند باعث افزایش اعتمادبه‌نفس کودک شود. وقتی والدین به کودک خود بازخورد مثبت می‌دهند و از تلاش‌هایش قدردانی می‌کنند، او انگیزه بیشتری برای انجام مشق‌هایش پیدا می‌کند.

چیزی که می تواند بیش از یک تشویق ساده اثر داشته باشد، تمجید عنوان‌دار است. تمجید عنوان‌دار یعنی کودک بداند برای چه چیزی تشویق می‌شود. مثلاً «آفرین که به موقع مشقتو تموم کردی، عالیه که از 20 تا کلمه 17 تاشو درست نوشتی، آفرین که انشای به این خوش خطی نوشتی، آفرین که اینقدر مرتب و منظمی.»  

در نظر داشته باشید همۀ تلاش‌های کودک قابل ستایش هستند نه فقط دستاورد نهایی آن‌ها.

• نظارت بر فرآیند نوشتن

شما به عنوان والد باید بر نحوه انجام مشق نوشتن کودکتان نظارت کنید و در صورت نیاز در دسترس باشید و به او کمک کنید. توانایی و دانش کودکتان به اندازۀ شما نیست. حفظ آرامش و داشتن صبر و حوصله می‌تواند اعتمادبه‌نفس او را تقویت کند و برعکس، به خرج ندادن صبر و حوصله ممکن است بر روی اعتمادبه‌نفسش اثر منفی داشته باشد. از طرف دیگر مراقب باشید از دخالت بیش از حد در انجام تکالیف خودداری کنید تا کودک استقلال بیشتری در انجام وظایفش داشته باشد.

• پرهیز از فشار بیش ‌از حد

یکی از اشتباهات رایج والدین این است که به کودک فشار می‌آورند تا مشق‌هایش را سریع انجام دهد. این فشار می‌تواند باعث اضطراب و بی‌علاقگی به مشق نوشتن شود.

والدین باید کودک را ترغیب کنند تا کارها را به آرامی و بدون استرس انجام دهد. مهم است که به او فرصت داده شود تا در زمانی معین مشق‌هایش را بنویسد و از این کار لذت ببرد.

• ارتباط با معلمان

والدین می‌توانند با معلمان مدرسه ارتباط برقرار کنند تا از پیشرفت فرزندشان در درس‌ها و مشکلات احتمالی‌اش مطلع شوند. ارتباط با معلم باعث می‌شود والدین بتوانند به موقع به مشکلات رسیدگی کرده و به کودک کمک کنند.

همکاری با معلمان به والدین کمک می‌کند تا درک بهتری از نیازهای آموزشی کودک خود پیدا کنند. همچنین فواید و اهداف تکالیف و مشق نوشتن را بهتر درک کرده و بتوانند به فرزندشان کمک کنند.

• مدیریت استرس

برای برخی مشق نوشتن استرس‌زاست. والدین باید با ایجاد فضایی آرام و بدون فشار به کودک کمک کنند تا از مشق نوشتن لذت ببرد.

• ارزیابی پیشرفت

والدین باید به طور منظم پیشرفت کودکشان را بررسی کنند و در صورت نیاز، راهکارهایی برای بهبود پیشرفت ارائه دهند. همچنین می‌توانند از معلمان دربارۀ وضعیت نوشتاری فرزندشان بپرسند.

بخوانید از بلاگ راههای افزایش عزت نفس در کودکان

جمع‌بندی

در این مقاله دیدیم که انجام تکالیف مدرسه چقدر می‌تواند در موفقیت تحصیلی بچه‌ها نقش داشته باشد. اگر والدین با صبر و محبت کنار فرزندشان باشند، مشق نوشتن از یک کار خسته‌کننده به تجربه‌ای دلپذیر تبدیل می‌شود. در نهایت، همکاری خانواده و مدرسه و توجه به نیازهای کودک، می‌تواند انگیزه و علاقه او را برای یادگیری بیشتر کند.

منبع:

https://www.edutopia.org

 کتاب مشق بدون اشک