لجبازی در کودک ۷ ساله

انگار در جعبه لغات کودک لجباز شما هیچ چیز دیگری جز این کلمات وجود ندارد: «نه! دلم نمی­خواهد. انجام نمی­دهم. دوست ندارم. خوشم نمی­‌آید.» هر حرفی که از دهانش خارج می­‌شود، «نه» و «نمی­خواهم» نیز در کنارش وجود دارد!

لجبازی، یک ویژگی رایج کودک ۷ ساله است که از دوران خردسالی آغاز می­‌شود و تا سال­‌های مدرسه و حتی نوجوانی نیز ادامه دارد. در هر بازۀ سنی، نوع لجبازی بچه­‌ها ممکن است تغییر کند مثلا در خردسالی بچه­‌ها بیشتر در خصوص مسائل مرتبط با بدن خودشان مانند غذا خوردن یا توالت رفتن لجبازی می­‌کنند و در حدود 7 سالگی و سنین مدرسه، سرسختی و لجبازی اغلب در برابر الزامات متعدد مدرسه و خانه است. اما به طور کلی، یک کودک لجباز، نیاز شدیدی به ابراز وجود دارد. او می­‌خواهد بر محیط خود تأثیر بگذارد، بر فعالیت‌­های خود کنترل داشته باشد تا صدایش شنیده شود، حق انتخاب داشته باشد و به انتخاب هایش احترام گذاشته شود.

در این مقاله از وبسایت کلینیک آگاه به لجبازی کودکان به‌ویژه در سن هفت سالگی می‌پردازیم.

لجبازی چیست؟

لجبازی به معنای داشتن اراده‌ای قوی برای انجام کاری به روشی خاص است. به عبارت ساده، کودک شما دوست دارد هر چیزی را به روش خاص خودش انجام دهد و هیچ توجهی به توصیه‌­ها و خواسته­‌های شما ندارد. به عقاید خود پایبند است و حاضر نیست به آن­چه شما می­گویید گوش دهد. این مخالفت بچه­‌ها با شما معمولاً به لجبازی معروف است.

شاید سر و کله زدن با بچه­‌های لجباز برای شما والدین سخت، عذاب آور و حتی عین کابوس باشد و ندانید در موقعیت­‌های مختلف، چه طور با آن­ها رفتار کنید، اما لجبازی لزوماً چیز بدی نیست!

لجبازی، ابزاری است که می­تواند به طور باورنکردنی به کودک شما در طول زندگی خدمت کند؛ به طور مثال توانایی نه گفتن یک مهارت بسیار مهم در زندگی است تا فرزند شما را از خطرات زیادی دور نگه دارد. بنابراین، فرزند شما صرفاً نیاز دارد یاد بگیرد چه طور لجبازی خود را هدایت و کنترل کند و به درستی از آن استفاده نماید. 

نشانه ­های لجبازی کودک ۷ ساله

همه بچه­‌ها مشابه هم نیستند؛ هر کودکی در نوع خودش منحصر به فرد است و ویژگی­‌های متفاوتی دارد. با این حال به نقل از سایت mamasguides، در کودکانی که لجبازی می‌کنند، ممکن است ویژگی­‌های زیر دیده شود:

• معمولاً دید روشنی از آنچه می­‌خواهند و نمی­خواهند دارند. از بیان نظر و عقاید خود نمی­‌ترسند، حتی اگر طرف مقابل، والدین یا معلمانشان باشند.
• نیاز شدیدی به تایید و شنیده شدن دارند. بنابراین ممکن است اغلب توجه‌تان را جلب کنند.
• بچه‌­های لجباز به راحتی تسلیم نمی­‌شوند و سرسختی زیادی برای رسیدن به اهداف خود دارند.
• دوست دارند کارها را به سبک خودشان و با سرعت خودشان انجام دهند.
• مستقل هستند و برای خودمختاری‌شان ارزش قائل هستند.
• دوست ندارند حرفی به آن­ها دیکته شود، دوست دارند خودشان تصمیم‌گیرنده باشند و امور را مدیریت کنند.
• دوست ندارند کسی مرجع قدرت یا رئیس آن­ها باشد، به همین دلیل معمولا در رعایت دستورات و قوانین مشکل دارند.
• اغلب به راحتی ناامید می­شوند، به‌خصوص زمانی که همه چیز آن طور که برنامه­ریزی کرده­اند پیش نمی­رود. از آنجایی که نمی­توانند نا امیدی را تحمل کنند خیلی زود عصبانی می­‌شوند.
• وقتی همه چیز بر وفق مرادشان نیست زود عصبانی یا ناراحت می­‌شوند. حتی ممکن است دست به رفتارهای پرخاشگرانه بزنند.
• ممکن است انعطاف ناپذیر باشند یا تمایلی به کنار آمدن با همکلاسی­‌ها یا خواهر و برادر خود نداشته باشند.

علت لجبازی در کودکان ۷ ساله

لجبازی یک ویژگی عمومی دوران کودکی و جزء مراحل رشدی بچه‌‌هاست، اما گاهی لجبازی شدید ممکن است نشانه‌­ای از یک مشکل اساسی‌تر نیز باشد. درک اینکه چرا کودکتان لجبازی می­‌کند، ممکن است به شما کمک کند تا بهتر بتوانید این موضوع را مدیریت کنید یا در صورت نیاز، کمک حرف‌ه­ای دریافت نمایید:

خود تنظیمی ضعیف

بچه­‌ها در حدود سن 7 سالگی، هنوز بر هنر خودتنظیمی مسلط نشده­اند. ممکن است به‌راحتی و با کوچک‌ترین اتفاقی آشفته شوند و نتوانند احساسات خود را مدیریت کنند؛ مثلا اگر غذا نیم ساعت دیرتر آماده شود، یا اگر به جای ساعت 3 تصمیم بگیرید ساعت 4 به پارک بروید.

نیاز به استقلال

کودک 7 ساله محیط اطراف خود را هیجان‌­انگیز می‌­داند، دلش می­خواهد هر چیزی را کشف کند و بدون هیچ ترسی هر کاری را امتحان کند. با این حال، شما والدین ممکن است نگران ایمنی‌اش باشید و او را از انجام برخی کارها باز دارید، این ممانعت شما منجر به سرکشی و رفتار لجبازانه او می­‌شود؛ مثلاً ادعا می­کند می­‌تواند به تنهایی از خیابان رد شود اما شما نگران امنیتش هستید و می‌­خواهید دستش را بگیرید. همین کافی است تا یک جنگ جهانی در خیابان آغاز شود!

بی­ توجهی به نیازهای اساسی کودک

ناآگاهی به نیازهای اساسی کودک مانند تغذیه، توجه و محبت باعث می‌­شود کودکان به عنوان راهی برای جلب توجه، رفتار لجوجانه را انتخاب کنند.

سبک­ های فرزندپروری نادرست

سبک فرزند پروری نقش بسیار مهمی در رشد هیجانی و رفتاری کودک دارد. کودکانی که والدینی بیش از حد محدودکننده یا مستبد دارند، تمایل دارند به عنوان راهی برای اعمال استقلال خود، لجبازی کنند. از سوی دیگر، اگر والدین بیش از حد سهل‌گیر باشند، ممکن است ناخواسته به گونه‌ای رفتار کنند که لجبازی فرزندانشان را تقویت کنند.

تغییر روتین

روتین­‌ها و برنامه­‌های منظم زندگی و محیط­‌های همیشگی مثل خانه و مدرسه ثابت به بچه­‌ها احساس امنیت و آرامش می­‌دهد. با این حال، هر تغییری در چنین روال‌هایی باعث ترس و آشفتگی آن‌ها می‌شود و ممکن است به عنوان لجبازی دیده شود.

اتفاقات ناگوار یا عوامل استرس زا

اتفاقات ناگوار یا شرایط استرس­زا می­توانند منجر به تشدید لجبازی در بچه­‌ها شوند. به طور مثال مطالعات نشان می‌دهد برخی از کودکانی که مورد آزار قرار می‌گیرند، به‌عنوان راهی برای محافظت از خود، دست به پرخاشگری یا رفتارهای لجبازانه می­زنند.

وجود یک وضعیت روانی

اگر لجبازی از یک حدی شدیدتر شده و همراه با رفتارهای تکانشی یا پرخاشگرانه شود، ممکن است نشانه­‌ای از وجود یک اختلال در کودک مانند اختلالات یادگیری، خلقی، کم‌توجهی و بیش‌فعالی یا نافرمانی مقابله‌­ای باشد.

آیا لجبازی بچه هفت ساله طبیعی است؟

اگر کودک شما گاهی لجبازی می­کند، شاهد هیچ چیز غیر طبیعی نیستید! لجبازی بخشی از روند رشدی بچه‌هاست و آن­ها به خاطر احساس استقلال و کنجکاوی فزاینده برای یادگیری در مورد دنیای اطراف، دست به لجبازی می­زنند. با این حال فراموش نکنید:

• با تعیین مرزهای مناسب و در عین حال تشویق ارتباط سالم، به کودکتان کمک کنید رفتارهای مثبت را جایگزین روش‌­های لجبازانه کند.
• لجبازی تا حدی طبیعی است اما اگر بیش از حد شده و همراه با رفتارهای پرخاشگرانه، تکانشی یا آسیب زدن به خود یا سایرین شود یا در فعالیت­‌های روزانه‌اش مانند مدرسه رفتن مشکل ایجاد کند، از میزان متناسب با رشد بچه­‌ها فراتر رفته و نیاز به کمک حرفه‌­ای دارید. می­‌توانید در این صورت از روانشناسان کودک کلینیک آگاه کمک بگیرید.

بهترین روش برخورد با کودک لجباز ۷ ساله

هنگامی که کودکتان روی دندۀ لجبازی است، برخورد مناسب و به کار بستن روش­‌های فرزندپروری مؤثر اصلا کار آسانی نیست. هر چیز کوچکی می­تواند تبدیل به یک جنگ کامل شود! شاید تنبیه و دعوا کردن منجر به قطع رفتار در لحظه شود اما در طولانی مدت اثرش را از دست می­‌دهد و راه حل مناسبی نیست. امیدواریم راهکارهای زیر بتواند به شما کمک کند راحت‌تر رفتار لجبازانه فرزند خود را مدیریت کنید:

1. آرامش خود را حفظ کنید

می­دانیم که شاید شبیه شعار دادن باشد از شما بخواهیم موقع لجبازی بچه­‌ها و جیغ و داد زدن و به‌هم ریختن همه‌جا، آرامشتان را حفظ کنید؛ اما اگر شما هم به عنوان والد، عصبانی یا ناراحت شوید تنها وضعیت بدتر می­‌شود. مهم است سعی کنید با نفس عمیق کشیدن، خود را آرام کنید و سعی کنید مسائل را از دید فرزندتان ببینید.

2. به فرزندتان، توجه و عشق لازم ابراز کنید

بچه‌­ها نیاز به دیده شدن، دوست داشته شدن و توجه از جانب شما دارند. اگر آن­ها احساس نادیده گرفته­‌شدن کنند، احتمال اینکه سعی کنند از طریق رفتارهای لجبازانه توجه شما را جلب کنند بیشتر می‌شود. سعی کنید زمان‌هایی را با فرزندتان بگذرانید و به او این حس امنیت و دوست داشته شدن را منتقل کنید.

3. به حرف فرزندتان گوش دهید.

ارتباط یک خیابان دو طرفه است! اگر شما به حرف فرزندتان گوش ندهید و به او و دیدگاه‌هایش احترام نگذارید، او نیز به حرف­های شما یا دیگران گوش نمی­‌کند و به میل خودش کارهایش را انجام می­دهد! به فرزندتان حق صحبت و بیان نظراتش را بدهید و او را در بحث­‌های مرتبط با خودش مشارکت دهید تا او نیز یاد بگیرد چطور موضوعات را نه فقط از دید خود، که از دید سایرین نیز نگاه کند.

4. برنامه ­های روزمره داشته باشید

روال و روتین­‌های روزانه، به بچه­‌ها احساس امنیت می­دهد و منجر می­‌شود نیازهای اساسی‌شان برآورده شود. برای یک کودک مدرسه‌ای، برنامه‌های روزانه ممکن است مربوط به زمان خوابیدن، انجام تکالیف یا میزان زمان بازی کردن باشد.

5. حق انتخاب و استقلال مناسب با سن به فرزند خود بدهید.

کودکان لجباز معمولاً از این که کنترل کاملی بر زندگی خود ندارند خوششان نمی­‌آید!  بنابراین دادن حق انتخاب و استقلال متناسب با سنشان می­‌تواند به آن­ها کمک کند تا احساس کنترل و قدرت بیشتری داشته باشند و کمتر لجبازی کنند. به عنوان مثال، یک کودک 7 ساله می‌­تواند خودش تصمیم بگیرد که آیا درکلاس موسیقی شرکت کند یا به جای آن، فوتبال را دنبال کند.

همچنین بخوانید: کنترلگری والدین

6. در موضوعات مهم، محدودیت­‌های محکمی ایجاد کنید.

مواردی وجود دارد که به عنوان والدین نباید از آن­ها کوتاه بیاید به طور مثال مسائل مرتبط با امنیت و رفاه بچه‌ها. در این موضوعات باید محدودیت­‌های محکم و شفافی برای بچه­‌ها تعیین کنید و در مقابل هر گونه لجبازی و پافشاری بچه‌­ها کوتاه نیایید، مثلا کودک شما نمی‌­تواند از مدرسه غیبت کند چون تکالیفش را ننوشته است. البته همزمان با سفت و سخت گرفتن بعضی محدودیت‌ها، همدلی و درک ناراحتی بچه­‌ها فراموش نشود!

7. انتظارات واقع بینانه داشته باشید.

گاهی اوقات «لجبازی»، واقعاً لجبازی نیست! ممکن است شما از فرزندتان کاری بخواهید انجام دهد یا انتظاراتی داشته باشید که او هنوز مهارت لازم را برای انجام دادنشان ندارد. در این صورت او چاره­ای جز انجام ندادن خواسته شما ندارد! صبور باشید چرا که زمان می­برد تا کودکان یاد بگیرند چگونه با احساساتشان کنار بیایند یا کارها را انجام دهند. از آن­ها انتظار نداشته باشید همیشه کامل و منظم باشند.

8. تشویق و تحسین کنید.

همیشه وقتی فرزندتان کار خوبی انجام می­دهد، حتی اگر کار کوچکی باشد، او را تحسین کنید. با این کار به او یاد می‌­دهید چه رفتاری مناسب و  لایق قدردانی است. او به‌تدریج یاد می­‌گیرد به جای رفتارهای لجبازانه، چه رفتار جایگزینی انجام دهد تا مورد تشویق شما قرار گیرد.

9. اشتباهات و بدرفتاری­ های جزئی را نادیده بگیرید

بهترین راه برای برخورد با یک کودک لجباز این است به سادگی از رفتار نادرست کوچک او چشم‌پوشی کنید. اگر همیشه اعتراض کنید و بابت هر رفتار کوچکی او را مؤاخذه کنید، تنها او را لجبازتر می­کنید.

10. اجازه دهید تجربه کنند

برخی از بچه­ ها باید از طریق تجربه کردن یاد بگیرند. بنابراین مهم نیست چقدر تلاش کنید تا فرزندانتان کاری را انجام ندهند، به هر حال آن کار را می‌­کنند! به عنوان والد، وظیفۀ شما این است که مطمئن شوید آن­ها آسیب نبینند، اما همچنان می­توانید اجازه دهید به جای گوش دادن، با انجام کار یاد بگیرند. به این ترتیب یاد خواهند گرفت وقتی کاری را مخالف حرف شما انجام دهند، چه اتفاقی می­افتد.

همچنین بخوانید: تربیت فرزندان ۷ تا ۱۴ ساله

کتاب های مناسب فرزندپروری

کتاب زندگی از آغاز جلد سوم ۵ تا ۱۲ سالگی

بدون امتیاز 0 رای

• دائرة المعارف جامع فرزندپروری
• لیلا افضلی_ محمدرضا جباری
• جلد سوم:۵ تا ۱۲ سالگی
• نشر بینش نو

395,000 تومان

کتاب زندگی از آغاز جلد دوم ۲ تا ۵ سالگی

بدون امتیاز 0 رای

• دائرة المعارف جامع فرزندپروری
• لیلا افضلی_ محمدرضا جباری
• جلد دوم: ۲ تا ۵ سالگی
• نشر بینش نو
• چاپ دوم
• ۲۴۷ صفحه

365,000 تومان

کتاب زندگی از آغاز جلد اول تولد تا ۲ سالگی

بدون امتیاز 0 رای

• دائرة المعارف جامع فرزندپروری
• لیلا افضلی_ محمدرضا جباری
• جلد اول: تولد تا ۲ سالگی
• نشر بینش نو
• چاپ دوم
• ۳۸۲ صفحه

290,000 تومان

اشتباهات رایج در مقابل لجبازی کودک ۷ ساله از سمت پدر و مادر

لجبازی کودک خود را شخصی­ سازی نکنید!

کودک 7 ساله شما چون می­خواهد شما را اذیت کند یا با شما مشکل دارد، لجبازی نمی­کند! او فقط در حال عبور از مسیر رشدی خود هست و نیاز به کسب استقلال و کشف دنیای اطراف خود دارد.

وارد جنگ قدرت نشوید!

مراقب باشید هنگام لجبازی کودکتان، در دام “پیروز شدن” نیفتید. برنده شدن شما به معنی بازنده شدن فرزندتان است! در نهایت، شما می­خواهید هر دوی شما “برنده باشید”، اینطور نیست؟ به طور مثال اگر می­خواهد کار غیرقابل مذاکره­ای انجام دهد، تنها به دنبال به کرسی نشاندن حرف خودتان نباشید. توضیح دهید چرا مخالفید و اگر این کار را انجام دهد، عواقب آن چیست.

زور گو و مستبد نباشید!

اگر بخواهید اقتدارتان را به فرزندتان تحمیل کنید، قطعا مخالفت می­کند و نمی‌­پذیرد. به جای پایبندی بی­‌چون‌وچرا به قوانین و چهارچوب‌­ها:

• دنبال همفکری و مشارکت باشید؛ مثلا قوانین مربوط تکلیف نوشتن را با همکاری خود او مشخص کنید.
• با آن­ها همدلی کنید. هرگز احساسات یا ایده­‌های آن­ها را نادیده نگیرید.
• اجازه دهید کارهایی را که از پسشان بر می­‌آیند، خودشان انجام دهند.

داد نزنید!

فریاد زدن بر سر کودک خود وقتی که در دنده لجبازی است، مکالمه معمولی بین شما و او را به یک مسابقه فریاد تبدیل می‌کند! فرزند شما ممکن است داد شما را دعوتی برای مبارزه تلقی کند! و نهایتا، همه چیز بدتر می­‌شود. صبوری و آرامش شما کلید اساسی حل مشکل است.

چه زمانی برای لجبازی کودک ۷ ساله به روانشناس مراجعه کنیم؟

برای برخورد صحیح با کودک لجباز خود، ابتدا مهم است بفهمید دلیل لجبازی او چیست و چرا اینگونه رفتار می­کند. با تغییرات بسیار زیاد رشدی و اجتماعی، بچه‌­ها اغلب ممکن است اقدام به مخالفت کردن، عدم پذیرش و امتناع از قوانین کنند. این بخش طبیعی لجبازی است و با هدایت مناسب شما می­تواند یاد بگیرد چه طور رفتارهای لجبازانه را به رفتارهای سازنده تبدیل کند. اما اگر رفتارهای لجبازی کودک شما منجر به آسیب زدن به خودش شود یا در عملکرد روزانه او مشکل ایجاد کند، ممکن است دلایل دیگری داشته باشد که نیاز است برای درمان آن، کمک حرف ه­ای دریافت نمایید و با یک روانشناس کودک مشورت کنید.