نقد کتاب عشق ویرانگر

هر کتابی که میخوانیم نقاط قوت و ضعف خودش را دارد. نویسنده کتاب بر اساس معیار‌های ذهنی خودش شروع به نوشتن میکند. خواننده هم با دیدگاه خودش کتاب را میخواند و برداشت خودش را دارد. بنابراین هر کتابی را میتوان از دیدگاه‌های مختلف بررسی و نقد کرد.
خواندن نقد کتاب به شما کمک میکند قبل از خواندن کتاب بفهمید کتاب موردنظرتان درباره چه چیزی صحبت میکند. آیا جواب سوال شما را میدهد و به طور کلی آیا ارزش خواندن را دارد یا نه. از طرف دیگر خواندن نقد کتاب نباید شما را نسبت به آن دلسرد کند. ممکن است با خود بگویید اگر کتاب خوبی بود دیگران نقدش نمیکردند اما به یاد داشته باشید اگر کتابی نقد میشود به معنی بد بودن آن کتاب نیست. نقد یک کتاب یعنی دیدگاهی متفاوت با نویسنده کتاب نیز وجود دارد.
دکتر براد جانسون و کلی موری مولفان کتاب عشق ویرانگر هستند. در این کتاب درباره تفاوت‌های بین عشق سالم و وابستگی ناسالم صحبت میشود. بسیاری از مردم فکر میکنند عشق یعنی وابستگی شدید، وابستگی که در آن فرد از خواب و خوراک می‌افتد و تمام زندگی‌اش در وجود معشوق معنا پیدا میکند. اما این نوع عشق بیشتر شبیه به یک وابستگی ناسالم است تا عشق سالم.
در این مقاله قصد دارم نقاط قوت و ضعف کتاب عشق ویرانگر را بررسی کنم.

کتاب عشق ویرانگر درباره چه صحبت میکند؟

روی جلد این کتاب نوشته شده: «این کتای در مورد انتخاب‌های هوشمندانه شریک زندگی است. مطالعه آن را به افراد مجرد، متاهل، شکست خورده توصیه میکنیم.»

کتاب عشق ویرانگر درباره مشکلات شخصیتی جدی افراد در رابطه عاطفی است. هر فصل کتاب با روایتی آغاز میشود و مشکلات و نشانه‌های اختلال شخصیت طرف مقابل در قالب آن روایت توضیح داده میشود. این کتاب راهنمایی است برای تشخیص شخصیت‌های غیر عادی.
کتاب عشق ویرانگر شامل ۳ فصل است. دو فصل کتاب شامل چند بخش است. در هر بخش ابتدا علائم اختلال شخصیت توضیح داده میشود و در قسمت بعد این علائم در قالب یک روایت داستانی بیان میشود. در ادامه دلیل شکل گیری شخصیت مورد نظر و دلیل جذب شدن فرد به نوع خاصی از شخصیت توضیح داده میشود و در انت‌ها نیز به فرد میگوید زندگی با یک فرد خوشیفته یا پارانویید چه شکلی خواهد داشت و راهنمایی‌های عملی برای زندگی در کنار شخصیت مورد نظر ارائه میدهد. علاوه براین در قسمت انتهایی کتاب به شما میگوید که چه زمانی باید رابطه را تمام کنید.
در فصل سوم اندیشه‌ها و افکار نهایی توضیح داده میشود و شما را راهنمایی میکند تا با همسر مبتلا به اختلال شخصیت کنار بیایید.

خواندن این کتاب چه کمکی به شما میکند؟

کتاب عشق ویرانگر میتواند اطلاعاتتان را درباره اختلال‌های مختلف شخصیت افزایش دهد. با خواندن این کتاب میتوانید به شکل نسبی اختلال شخصیت را در طرف مقابل تشخیص دهید. علاوه بر این‌ای کتاب به شما کمک میکند تا نسبت به دنیای درونی‌تان کنجکاو‌تر شوید و از خود بپرسید چرا جذب شخصیت‌های خاصی میشوید و چطور میتوانید گره‌های درونی‌تان را باز کنید. راهنمایی‌های عملی در آخر هر بخش نیز میتواند به شما کمک کند تا به شکلی با اختلال شخصیت دیگری کنار بیایید.
علاوه براین روانشناسان نیز با استفاده از این کتاب میتوانند اختلال‌های طیف‌های مختلف شخصیت را بهتر درک کنند و در تجربیات بالینی‌شان از آن بهره ببرنند.

نقاط قوت و ضعف کتاب عشق ویرانگر

همانطور که گفتم هر کتابی ضعف‌ها و نقاط قوت‌های خودش را دارد. کتاب عشق ویرانگر نیز از این قاعده مستثنی نیست.

نقاط قوت:

• ریشه‌یابی مشکل: جانسون در این کتاب توضبح میدهد که برخی رفتارهای فرد ریشه در تجربیات کودکی‌اش دارد. برای مثال وقتی نیازهای کودک مثل امنیت، توجه یا تایید توسط والدین به درستی برطرف نمیشوند، کودک به طور ناخودآگاه یاد میگیرد که عشق یعنی رنج کشیدن یا تلاش بی‌پایان برای جلب توجه.
• تفاوت عشق و وابستگی: قسمت عمده کتاب درباره تفاوت عشق سالم و وابستگی ناسالم است. طبق نوشته‌های این کتاب عشق سالم باعث آرامش، رشد شخصی، احترام متقابل و آزادی عمل میشود. در کنار عشق سالم فرد بدون ترس از قضاوت شدن میتواند خودش باشد.
  وابستگی ناسالم با ترس از دست دادن، کنترل طرف مقابل، حسادت و از دست دادن هویت فرد همراه است. در وابستگی ناسالم «من بودن» فدای «ما بودن» میشود.
  جانسون میگوید وابستگی ناسالم مثل یک سم، آرام آرام وارد بدن فرد میشود و اعتماد به نفسش را از او میگیرد.
• چرخه معیوب یک رابطه: کتاب عشق ویرانگر در یک مدل سه مرحله ای، چرخه معیوبی که ممکن است در رابطه‌ها شکل بگیرد را توضیح میدهد.

1. جذابیت اولیه: در این مرحله فرد هیجانات شدیدی را تجربه میکند و تصور میکند این همان آدمی است که همیشه به دنبالش بوده است.
2. ناامیدی و تلاش: در این مرحله فرد ضعف‌های شخصیتی طرف مقابل را میبیند اما ناامیدانه تلاش میکند خودش را تغییر دهد تا طرف مقابل راضی باقی بماند.
3. فرسودگی یا قطع رابطه: در این مرحله رابطه به بن بست رسیده یا قطع میشود. در تمام این مراحل فرد در یک چرخه امید و ناامیدی گیر کرده است.

• راهکارهای عملی برای شکستن چرخه: در این کتاب راهنمایی‌های عملی مثل تمرین استقلال یا توقف واکنش‌های خودکار ارائه میشود تا خواننده به صورت عملی آن را در زندگی روزمره به کار ببرد.

نقاط ضعف

• تکیه بیش از حد بر مفاهیم تخصصی روانشناسی: کتاب عشق ویرانگر بر اساس راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM) نوشته شده است. واقعیت این است که DSM برای استفاده متخصصان طراحی شده است نه افراد عادی. علاوه براین DSM فقط علائم اختلالات روانی را توضیح میدهد تا متخصصان بتوانند با استفاده از آن‌ها تشخیص درستی از اختلال و برنامه ریزی برای درمان آن داشته باشند. وقتی پویایی‌های درون یک رابطه را فقط با یک سری علائم توضیح دهیم قسمت مهمی از آن را نادیده گرفته ایم: انگیزه‌ها و دلیل‌های فرد برای رفتار کردن. گاهی اوقات افراد با انگیزه‌های ناهشیار رابطه را به سمت خاصی میبرند یا واکنش‌های خاصی نشان میدهند. برای مثال ممکن است فرد به شکل ناهشیار دوست داشته باشد که در رابطه عاطفی منفعل و وابسته باشد و در عین حال از این وابستگی و انفعال عصبانی هم باشد. او نه دلیل عصبانیتش را میداند و نه میل به انفعالش را. کتاب عشق ویرانگر انگیزه‌های ناهشیار فرد در رابطه عاطفی را درنظر نمیگیرد، به صورت تک بعدی و با تکیه علائم قابل مشاهده تلاش میکند تا رابطه را به شکل ناقص تبیین کند.
• تکرار زیاد در برخی بخش‌ها: در این کتاب یک مفهوم چندین بار با مثال‌های مختلف تکرار میشود. ممکن است این تکرارها برای خواننده خسته کننده شود و احساس کند کتاب در حال کش آمدن است.
• تمرکز بیش از حد بر الگوهای دوران کودکی: کتاب عشق ویرانگر به صورت افراطی روی دوران کودکی تمرکز دارد و این احساس را به خواننده میدهد که تمام مشکلات رابطه فقط به خاطر طرف مقابل و رنج‌های دورا ن کودکی‌اش است. اما ریشه تمام رفتارهای ما ریشه در کودکی ندارد. اتفاق‌های زمان حال و پویایی‌های رابطه نیز باعث شکل گیری برخی واکنش‌ها و رفتارها در ما میشود. علاوه براین وقتی تقصیر کار نکردن یک رابطه را روی دوش دوران کودکی بی‌اندازیم نمیتوانیم برای حل کردن مشکل قدمی برداریم. انگار همه چیز در گذشته شکل گرفته و درمانش هم در گذشته جا مانده است.
• کلی گویی در برخی راهکارها: برخی تمرین‌های این کتاب مانند «صبر کردن ۱۰ دقیقه» برای کسانی درگیر بحران‌های شدید عاطفی هستند، ممکن است خیلی سطحی به نظر برسند. یک کتاب نمیتواند به تنهایی بحران‌های عاطفی فرد را برطرف و درمان کند. فرد به کمک تخصصی مانند روان درمانی نیاز دارد تا بتواند این بحران را پشت سربگذارد.
• خطر خود سرزنشی برای خواننده: با خواندن این کتاب ممکن است خواننده فکر کند که تقصیر او است که در دام رابطه‌های ناسالم می‌افتد. فرد احساس گناه میکند و بیشتر خودش را سرزنش میکند. در آخر علاوه بر رنج‌های تجربه شده درون رابطه، احساس خودسرزنشی هم دارد.
• خطر برچسب زدن و قضاوت نابجای دیگران: همه ما مجموعه‌ای از ویژگی‌های شخصیت مختلف هستیم فقط برخی ویژگی‌های شخصیتی در ما پررنگ‌تر از دیگران است. به عبارت دیگر همه ما علائم اختلالات شخصیت را به شکل خفیف‌تری در وجودمان داریم اما آیا این به این معنا است که دچار اختلال شخصیت هستیم؟ خیر. علائم اختلالات شخصیت در اصل ویژگی‌های سالمی هستند که در طی فرایند رشد روانی به ما کمک بسیاری کرده اند. برای مثال خودشیتگی یکی از مراحل رشد روانی است که اگر به درستی طی نشود باعث شکل گیری اختلال شخصیت خودشیفته میشود. در مثالی دیگر شکاک بودن در دوره‌ای از زندگی به ما کمک کرده تا زنده بمانیم و به هرچیزی اعتماد نکنیم. اما اگر در طی فرایند رشد از اعتمادمان آسیب ببیند ممکن است در روابط آینده به دیگران اعتماد نکنیم. بنابراین نمیتوان اسم هرویژگی شخصیتی که در طرف مقابلمان هست و از آن خوشمان نمی‌آید را اختلال شخصیت بگذاریم و خودمان را خلاص کنیم. تشخیص اختلال شخصیت برعهده متخصصان سلامت روان یعنی روان‌شناس‌ها و روانپزشک‌ها است. کتاب عشق ویرانگر سرشار از برچسب‌های نابجا و غیرمنصفانه است. برای مثال نامزد ترسو برای توضیح شخصیت اجتنابی و یا نامزد منزوی برای توضیح شخصیت اسکیزوئید، نامزد عجیب و غریب برای توضیح شخصیت سایکوپات به کار رفته است. خواندن این کلمات باعث میشود فرد خودش را مجاز بداند تا طرف مقابل را با همین جمله‌ها توصیف کند. از طرف دیگر اگر فرد برخی از علائم تیپ شخصیتی اسکیزوئید را داشته باشد ممکن است احساس کند قضاوت شده است.
• عدم پوشش تنوع فرهنگی: بیشتر مثال‌ها و داستان‌های این کتاب، بر اساس الگوهای رایج غرب طراحی شده‌اند و مممن است برای کسانی که در فرهنگ‌های متفاوت مثل ایران زندگی میکنند قلبل تطبیق نباشند.

جمع بندی: آیا این کتاب ارزش خواندن دارد؟

تصمیم بر خواندن یا نخواندن این کتاب بر عهده شما است. هیچ کتابی نمیتواند قانون‌های قطعی و همیشگی برای پیشبرد رابطه به شما بدهد، کتاب‌ها مانند قطب نمایی هستند که ما را به جهتی که میخواهیم برویم راهنمایی میکنند، نه بیشتر و نه کمتر. کتاب عشق ویرانگر میتواند به شما کمک کند تا با اختلال‌های شخصیت بیشتر آشنا شوید. اما اگر رابطه شما دچار بحران‌های طولانی مدت شده است میتوانید از یک زوج درمانگر کمک بگیرید. اگر احساس میکنید مدام در دام رابطه‌های اشتباه می‌افتید رواندرمانی میتواند برایتان مفید باشد.